به‌گزارش خبرنگار میراث‌آریا، طاهره رحیم خانی در این ارائه که روز سه‌شنبه 30 تیرماه برگزار شد، با تمرکز بر رویکردهای قوم‌باستان‌شناسی، روند تحول این حوزه از دیدگاه‌های فرآیندی تا پسافرآیندی و در نهایت قوم‌نگاری باستان‌شناختی را مورد بررسی قرار داد.

او در بخش نخست، نقش قیاس قوم‌نگارانه در بازسازی رفتارهای انسانی گذشته، تبیین رابطه میان فرهنگ مادی و رفتار انسان، و کاربرد مدل‌های فرضیه‌محور در تفسیر داده‌های باستان‌شناسی را تشریح  و سپس، با مرور دیدگاه‌های پسافرآیندی، بر اهمیت معانی نمادین فرهنگ مادی، نقش کنشگران اجتماعی و محدودیت‌های تفسیرهای صرفاً محیط‌محور تأکید کرد.

این پژوهشگر تصریح‌کرد: در رویکردهای نوین، که با عنوان قوم‌نگاری باستان‌شناختی شناخته می‌شوند، به دلیل تأکید بر یگانگی و منحصربه‌فرد بودن هر فرهنگ، قیاس قوم‌نگارانه اهمیت و جایگاه پیشین خود را تا حد زیادی از دست داده است.او در ادامه، تحولات قوم‌باستان‌شناسی در ایران و جایگاه آن در مطالعه روابط انسان و جهان مادی را معرفی کرد.

بخش اصلی این ارائه از سوی سخنران به مطالعه موردی گذار از کوچ‌روی به روستانشینی در روستای ماخونیک اختصاص داشت.

رحیم خانی در معرفی این روستا گفت: روستای ماخونیک در استان خراسان جنوبی و در نزدیکی مرز افغانستان قرار دارد و معماری آن، با ابعاد کوچک، نبود حیاط و شباهت به الگوهای معماری عشایری، ویژگی‌های منحصربه‌فردی را به نمایش می‌گذارد.

او در ادامه با بهره‌گیری از داده‌های قوم‌باستان‌شناسی، شباهت‌ها و تفاوت‌های میان الگوهای سکونتی عشایر، کولی‌ها و معماری اولیه ماخونیک را بررسی و نقش عوامل امنیتی، محیطی و فرهنگی در شکل‌گیری معماری این منطقه را مورد تحلیل قرار داد.

سخنران نشست در پایان، با معرفی شاخص‌های قوم‌باستان‌شناختی برای تمایز استقرارهای موقت و دائم، از جمله شیوه ساخت، نوع مصالح، الگوی استقرار، نحوه انباشت مواد فرهنگی، فضاهای ذخیره‌سازی و ویژگی‌های لایه‌های باستان‌شناختی اظهارکرد: نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که قوم‌باستان‌شناسی می‌تواند ابزاری کارآمد برای تفسیر فرآیند گذار از کوچ‌روی به استقرار دائم و بازسازی الگوهای سکونت در جوامع گذشته باشد.

انتهای پیام/